blog

donderdag 2 februari

Zwarte Piet in Kaapstad?


door Peter Tomson (2 december 2016)

De omgeving maakt hoe je dingen ziet. In Kaapstad, de voormalige Hollandse handelskolonie aan het zuidpuntje van Afrika, is het eind november zomers warm. Loop je in korte broek en t-shirt door de supermarkt, hoor je ineens Kerstliedjes spelen, bizar! In de Anglicaanse kerk van Desmond Tutu klinkt het ‘festival of lessons and carols’ ter voorbereiding op Kerst, terwijl je, luchtig gekleed, geniet van de koelte in het gebouw. De schriftlezingen zijn in het Engels, in het Xhosa met zijn onnavolgbare klikjes, en in het Afrikaans, het Nederlandse ‘dialect’ dat ontstond in de veelkleurige maar raciaal gescheiden samenleving van Kaapstad. Dromen van ‘een witte Kerst’ lijkt hier alleen een foute grap. Jesaja 35 heeft het over ‘de verlosten van de Heer’ die ‘jubelend naar Sion komen’. Hoe anders klinkt dat in deze kerk, die vanwege Tutu’s anti-apartheidsstrijd liefkozend ‘the people’s church’ wordt genoemd. De cantorij is meerkleurig, er is een gevoel van broeder- en zusterschap.

 

In Bloubergstrand, 10 km noordwaarts, kun je chique dineren met uitzicht op de ondergaande zon boven de oceaan, de Tafelberg in beeld en vers gevangen vis of geplukte paddestoeltjes op je bord. Zoals overal in dit land is het lagere personeel zwart, wordt je geparkeerde auto ‘bewaakt’ door een zwarte vrijwilliger voor een minieme fooi, en zorgen zwarte surveillanten ervoor dat de toeristen onbedreigd door zwarte straatrovers hun geld uit de muur kunnen trekken. Zeker, het land wordt bestuurd door een zwarte president die juridische procedures aan zijn laars lapt en zich onbeschaamd verrijkt; het nobele aura van Nelson Mandela’s ANC is ernstig verbleekt. Maar feitelijk is de financiële piramide bovenaan wit en onderaan zwart. Een ander beeld krijg je in Stellenbosch, 10 km naar het oosten: veel studenten, in alle kleuren die God geschapen heeft, relaxed door de straten slenterend. ‘Zo zou het ook in Kaapstad kunnen’, denk ik. Het doet me aan Jesaja denken.


In Bloubergstrand loopt er ineens een scholekster tussen de rotsen bij de zee. Je herkent hem meteen aan zijn roep: pie-iet, pie-iet! ‘Bonte piet’ wordt hij daarom in ons polderlandje genoemd. Alleen: hier is hij helemaal zwart. Een ‘zwarte piet’ in Kaapstad? Alweer een foute grap. Naslag/browse-werk leert me dat de scholekster wereldwijd voortkomt, maar dat hij in Noord-Amerika en Afrika zwart is, in Nieuw-Zeeland en Australië zwart met een witte buikstreek, en in Europa en Azië zwart-bont. Maar intussen klinkt de Nederlandse zwartepietendiscussie mij anders in de oren in deze Kaapse omgeving. En ik ben niet de eerste: lees Nadia Ezzeroili twee jaar geleden in De Groene.


We zijn allemaal mensen met onze vreugden en angsten. Vooral angst is aanstekelijk, je voelt meteen mee met een angstig mens. Wat je vervolgens doet is een tweede: agressie of haat is een heel ‘gewone’ reactie. In het vliegtuig terug komt een jonge zwarte man naast me zitten. Hij is vooral druk bezig met zijn smartphone, en tijdens de nachtelijke vlucht is hij onrustig en hult zich in een deken. Als het ontbijt geserveerd wordt vraagt hij om halal-vlees. Is er helaas niet, zegt de steward. Te laat geboekt. Dan praten we over eten. Samen maaltijd houden, ook al eet niet iedereen alles, schept een band, daar weten we in de Oude Kerk alles van. Intussen denkt mijn achterdochtige ik: ‘Wat moet die jongen met islam-sympathieën in het vliegtuig, met zo’n zwaar pak onder zijn stoel?’

We dalen en vliegen boven het polderland. De jongen vertelt dat hij doorreist naar Canada, nog eens 10 uur vliegen. Als we gaan landen legt hij zijn hoofd op zijn opgetrokken knieën en doet zijn ogen dicht. En ineens herken ik het: hij heeft vliegangst! Eenmaal geland wensen we elkaar goede doorreis en thuiskomst. Voor mij althans is de hele zwartepietendiscussie anders geworden. Met Kaapstad in mijn hoofd, binnen en buiten Tutu’s kerk, kan ik niet meer uitleggen waarom de knecht van onze Hollandse heiligman zwart zou moeten zijn.


Blog van de OudeKerkgemeente: korte, persoonlijk getinte stukken over dingen buiten of binnen de gemeente die belangrijk zijn of opvallen, geschreven op eigen verantwoordelijkheid.

Wil je reageren, meeschrijven, of meer weten over de blog, neem dan contact op met Elisabeth Boiten (muskebiis@gmail.com) of Peter Tomson (pjtomson@xs4all.nl) van de redactie.

deel dit:
donderdag 9 mei

venster 9: Wat er vandaag gebeurt in de Oude Kerk

donderdag 2 mei

venster 8: De Oude Kerk als stadskerk met het Vater-Müllerorgel

donderdag 25 april

venster 7: Mej. Bijtelaar en de scheiding van kerk en staat

donderdag 11 april

venster 6: Ruimte voor nieuwe lofzang

donderdag 4 april

venster 5: Ruimte voor de lofzang

donderdag 28 maart

venster 4: Rondom de monstrans van de Oude Kerk

donderdag 21 maart

venster 3: De katholieken na de Alteratie

donderdag 14 maart

venster 2: De laatmiddeleeuwse kerk

donderdag 7 maart

vensters op de Oude Kerk

vrijdag 4 januari

Het verhaal van een oranje hesje

dinsdag 11 december

Een veelheid van geluiden in de Oude Kerk

maandag 10 september

Ons’ Lieve Heer bij de buren

woensdag 11 april

de Oude Kerk als bron van stilte

donderdag 1 maart

zegenrijke momenten

donderdag 15 februari

geschonden hemel

dinsdag 26 december

laat het bij verbeelding blijven

vrijdag 24 november

memento

vrijdag 10 november

de essentie van het verhaal

woensdag 18 oktober

rituelen

woensdag 4 oktober

noodpakket en vriendendienst

maandag 18 september

Wissen

maandag 11 september

Als je naar kunstenaars luistert

zaterdag 12 augustus

Een vriendendienst

dinsdag 13 juni

Het evangelie in één zucht

dinsdag 25 april

onnozele schapen en foute herders

woensdag 12 april

interpreteren

zaterdag 25 maart

Waarom zou je naar de kerk gaan als je niet gelooft?

donderdag 2 maart

donker en licht

zaterdag 4 februari

een kerk vederlicht

donderdag 2 februari

Slingeren

donderdag 2 februari

Op weg naar Pasen

donderdag 2 februari

Alleen het allerbeste is goed genoeg

donderdag 2 februari

Kyrië Eleison

donderdag 2 februari

Van Gogh

donderdag 2 februari

Herdertjes en Eeuwigheidswaarde

donderdag 2 februari

Feest op 4 september

donderdag 2 februari

Dubbel zien

donderdag 2 februari

Zondag na Nice

donderdag 2 februari

De Verlichtingskerk

donderdag 2 februari

Hoog-liturgisch

donderdag 2 februari

Doodsklok

donderdag 2 februari

Sonate pathétique

donderdag 2 februari

Zwart-wit

donderdag 2 februari

De Majesteit en Koning

donderdag 2 februari

Aftrap

Als u terug wilt naar de homepagina
klikt u op de knop hiernaast.