blog

dinsdag 11 december

Een veelheid van geluiden in de Oude Kerk


door Peter Tomson (11 december 2018)

Op een stoel gezeten in het hoogkoor van de Oude Kerk, hoor ik in mijn oren het suizen van de wind. Het zwelt aan tot loeiende windstoten, en er mengt zich klokgelui bij, dan klinkt de roep van meeuwen boven het water. Een intiem klinkende vrouwenstem met Noord-amerikaans accent vertelt flarden uit een leven. Nu klinkt ergens in het midden een loepzuiver gezongen meerstemmige psalm van Sweelinck, gevolgd door een wisselende groep strijkers. In de verte hoor ik het ploppende geluid van helikopterwieken aankomen, het nadert en klinkt steeds harder, om dan weg te sterven. Een tweede vrouwenstem komt uit een andere richting en vervolgt met levensfragmenten. Het orgel klinkt op, een gezongen antifoon. Tenslotte hoor ik alleen het gedruppel van water in een holle ruimte.

 

Ik bevind mij in het nieuwe kunstwerk in de Oude Kerk, ‘The instrument of troubled dreams’. Zoals bij de voorgaande kunstwerken gaat het om een dialoog met het aloude gebouw. Ditmaal niet visueel en ruimte-vullend, maar auditief en qua materieel bescheiden van afmetingen. Het is geen werk waar je al of niet kritisch naar kijkt, maar waar je je in bevindt, dat je omvangt. De steeds wisselende opeenvolging van geluiden weerklinkt in je hoofd en resoneert met beelden van vroeger of van ver, associaties met films, een wereld aan geluiden. Het is wonderlijk wat geluid met je kan doen. Anders dan beelden die van buitenaf op je af komen, roepen geluiden beelden op vanuit jezelf. Sandra Smallenburg beschreef het treffend in de NRC: ‘Vijf minuten geleden liep je nog tussen de toeristen op de Wallen, nu is het of je in een parallel universum bent beland.’

De jonge man die bij de kassa zit vertelt dat hij in de filmwereld werkzaam is, en volgens hem is de geluidstechniek van het kunstwerk super-geavanceerd. 28 luidsprekers, rondom en boven je opgesteld, geven in uitgebalanceerde combinatie de evenzo opgenomen geluiden weer. Als je in het midden zit, hoor je het om je heen gebeuren. Elke geluidsopname wordt opgeroepen door één bepaalde toets op de ‘mellotron’ die in het midden staat. Dat is een heerlijk twintigste-eeuws uitziend toetseninstrument dat de kunstenaars hebben omgebouwd tot een hypermodern geluidsmedium. Je kunt de toetsen zelf ‘bespelen’, maar ik vond het ook mooi om eenvoudig naar de ‘improvisaties’ van anderen te luisteren. De makers, de Canadezen Janet Cardiff en George Bures Miller, zijn internationaal gevierde kunstenaars die onder meer op de Biennale van Venetië en in het Modern Tate hebben geëxposeerd.

Thuisgekomen moet ik sterk denken aan een paar liederen van Sytze de Vries, onze vroegere predikant. Het lijkt wel of hij ze met het oog op dit kunstwerk heeft geschreven. Of is het omdat hij net zoals de geluidskunstenaars gespitst is op de geluiden, en is het eerder een gedeelde resonans? In dialoog met het kerkgebouw bezingen zijn liederen hoe de ruimte vervuld is van de weerklank van heden en verleden: ‘In de veelheid van geluiden/ in het stormen van de tijd,/ zoeken wij het zachte suizen/ van het woord, dat ons verblijdt.’ En: ‘Dit huis van hout en steen, dat lang/ de stormen heeft doorstaan,/ waar nog de wolk gebeden hangt/ van wie zijn voorgegaan…’ (Liedboek 283:1 en 280:2). Op zondagmorgen, wanneer het gebouw een godshuis is, klinken deze liederen vaak aan het begin van de dienst, uit onze eigen kelen. In ons hoofd vloeien ze dan samen met andere klanken en gebaren en roepen ze getroebleerde dromen op, maar ook hoopgevende visioenen.


Blog van de OudeKerkgemeente: korte, persoonlijk getinte stukken over dingen buiten of binnen de gemeente die belangrijk zijn of opvallen, geschreven op eigen verantwoordelijkheid.

Wil je reageren, meeschrijven, of meer weten over de blog, neem dan contact op met Elisabeth Boiten (muskebiis@gmail.com) of Peter Tomson (pjtomson@xs4all.nl) van de redactie.

deel dit:
vrijdag 7 juni

de doop van Naomi

donderdag 9 mei

venster 9: Wat er vandaag gebeurt in de Oude Kerk

donderdag 2 mei

venster 8: De Oude Kerk als stadskerk met het Vater-Müllerorgel

donderdag 25 april

venster 7: Mej. Bijtelaar en de scheiding van kerk en staat

donderdag 11 april

venster 6: Ruimte voor nieuwe lofzang

donderdag 4 april

venster 5: Ruimte voor de lofzang

donderdag 28 maart

venster 4: Rondom de monstrans van de Oude Kerk

donderdag 21 maart

venster 3: De katholieken na de Alteratie

donderdag 14 maart

venster 2: De laatmiddeleeuwse kerk

donderdag 7 maart

vensters op de Oude Kerk

vrijdag 4 januari

Het verhaal van een oranje hesje

maandag 10 september

Ons’ Lieve Heer bij de buren

woensdag 11 april

de Oude Kerk als bron van stilte

donderdag 1 maart

zegenrijke momenten

donderdag 15 februari

geschonden hemel

dinsdag 26 december

laat het bij verbeelding blijven

vrijdag 24 november

memento

vrijdag 10 november

de essentie van het verhaal

woensdag 18 oktober

rituelen

woensdag 4 oktober

noodpakket en vriendendienst

maandag 18 september

Wissen

maandag 11 september

Als je naar kunstenaars luistert

zaterdag 12 augustus

Een vriendendienst

dinsdag 13 juni

Het evangelie in één zucht

dinsdag 25 april

onnozele schapen en foute herders

woensdag 12 april

interpreteren

zaterdag 25 maart

Waarom zou je naar de kerk gaan als je niet gelooft?

donderdag 2 maart

donker en licht

zaterdag 4 februari

een kerk vederlicht

donderdag 2 februari

Slingeren

donderdag 2 februari

Zwarte Piet in Kaapstad?

donderdag 2 februari

Op weg naar Pasen

donderdag 2 februari

Alleen het allerbeste is goed genoeg

donderdag 2 februari

Kyrië Eleison

donderdag 2 februari

Van Gogh

donderdag 2 februari

Herdertjes en Eeuwigheidswaarde

donderdag 2 februari

Feest op 4 september

donderdag 2 februari

Dubbel zien

donderdag 2 februari

Zondag na Nice

donderdag 2 februari

De Verlichtingskerk

donderdag 2 februari

Hoog-liturgisch

donderdag 2 februari

Doodsklok

donderdag 2 februari

Sonate pathétique

donderdag 2 februari

Zwart-wit

donderdag 2 februari

De Majesteit en Koning

donderdag 2 februari

Aftrap

Als u terug wilt naar de homepagina
klikt u op de knop hiernaast.