blog

donderdag 2 maart

donker en licht


door Els van Swol (2 maart 2017)

It gets darker and darker staat er aan de gevel van het gebouw aan de Prins Hendrikkade waar tot voor kort Kunstcentrum De Appel was gehuisvest. Niemand zal het ontkennen: de wereld wordt steeds donkerder en donkerder. En of het nu de barensweeën van het Komende Koninkrijk zijn of niet – de quote van de Amerikaanse dichter Wendell Berry gaat verder met: And then Jesus is born.

Donkerte aan de ene kant, en licht aan de andere, als een dialectische tegenstelling. Nooit sterker voelde ik het dan een week of wat geleden, toen ik in het EYE Filmmuseum een tentoonstelling van Béla Tarr (nog t/m 7 mei a.s.) bezocht, en enkele dagen later een dienst in de Oude Kerk bijwoonde.

Béla Tarr is een Hongaarse filmmaker, die een tentoonstelling van grote urgentie samenstelde die het midden houdt tussen een film, een theaterdecor en een installatie. De tentoonstelling begint in een donkere zaal waarin je links een anti-vluchtelingenhek op de grens met Servië ziet, waarin je rechts mensen op treinrails ziet zitten. Je loopt er terneergeslagen tussendoor naar de volgende zaal, waarin slechts een kale boom staat, die heen-en-weer wordt gebogen door een paar windturbines die een ijzige kou afgeven. Het blijkt achteraf een shot te zijn uit Tarrs laatste film, The Turin Horse.

Je loopt door de volgende zalen, waarin telkens sleutelscènes uit zijn werk vallen te zien: een optocht van boze mannen met stokken in hun hand, klaar om alles kort en klein te slaan, een lange rij mensen die wachten voor een gaarkeuken, waar een vrouw met aandacht voor elk van hen ze brood en wat te drinken overhandigt.

 

Ze vangt de blik op van de mensen, ze kijkt ze aan en dat geeft een vleugje hoop te midden van deze duisternis die nog enkele zalen voortduurt. In één ervan staat de originele tafel en het bijbehorende krukje uit de hiervoor genoemde laatste film van de maker. Het decor van een karige maaltijd: een homp brood, een gamel drinken. Een stilleven dat ook, hoe je het ook went of keert, een kiertje hoop in zich bergt.

In de laatste zaal zien we een ruim tien minuten durende scène die Tarr speciaal voor deze tentoonstelling schoot: de accordeon spelende Muhamed, even afgeleid door een bel die gaat, maar ondertussen rustig doorspelend. Een spel dat overgaat in een Crucifixus: Hij werd voor ons gekruisigd / Hij heeft geleden onder Pontius Pilatus en is begraven. Tarr houdt niet van interpretatie en symboliek, lees ik in De Filmkrant, dus dat zal ik nalaten, maar dat deze scène het hoogtepunt van de tentoonstelling is, is duidelijk.

Wat door blijft zeuren in mijn na-beleven van deze tentoonstelling, is die boom: een vorm van belevenis waar meer tentoonstellingsmakers niet vies van zijn. Tot er zondags in de dienst in de Oude Kerk opeens een andere boom voorbij komt: die uit Psalm 1.

In een paar strofes uit de vrije bewerking van Huub Oosterhuis komen de boom van Tarr en die van de Psalmist samen, als in één dialectische beweging waarin urgente kunst en de kerk die weet heeft van de donkere wereld elkaar raken en op z’n kop zetten, – móeten raken en op z’n kop zetten in deze tijd die steeds donkerder wordt en snakt naar licht:


Goed is dat je goede woorden
overweegt en wil:
heb je naaste lief die is als jij
de vluchteling, de arme, doe hen recht.

(…)

gezegend ben je

een boom aan stromen levend water
vruchten zul je dragen
blad dat niet vergeelt
het zal je goed gaan.

Oplichter
ongezegend zal je zijn.
Een storm steekt op
je waait de leegte in.


Blog van de OudeKerkgemeente: korte, persoonlijk getinte stukken over dingen buiten of binnen de gemeente die belangrijk zijn of opvallen, geschreven op eigen verantwoordelijkheid.

Wil je reageren, meeschrijven, of meer weten over de blog, neem dan contact op met Elisabeth Boiten (muskebiis@gmail.com) of Peter Tomson (pjtomson@xs4all.nl) van de redactie.

deel dit:
vrijdag 7 juni

de doop van Naomi

donderdag 9 mei

venster 9: Wat er vandaag gebeurt in de Oude Kerk

donderdag 2 mei

venster 8: De Oude Kerk als stadskerk met het Vater-Müllerorgel

donderdag 25 april

venster 7: Mej. Bijtelaar en de scheiding van kerk en staat

donderdag 11 april

venster 6: Ruimte voor nieuwe lofzang

donderdag 4 april

venster 5: Ruimte voor de lofzang

donderdag 28 maart

venster 4: Rondom de monstrans van de Oude Kerk

donderdag 21 maart

venster 3: De katholieken na de Alteratie

donderdag 14 maart

venster 2: De laatmiddeleeuwse kerk

donderdag 7 maart

vensters op de Oude Kerk

vrijdag 4 januari

Het verhaal van een oranje hesje

dinsdag 11 december

Een veelheid van geluiden in de Oude Kerk

maandag 10 september

Ons’ Lieve Heer bij de buren

woensdag 11 april

de Oude Kerk als bron van stilte

donderdag 1 maart

zegenrijke momenten

donderdag 15 februari

geschonden hemel

dinsdag 26 december

laat het bij verbeelding blijven

vrijdag 24 november

memento

vrijdag 10 november

de essentie van het verhaal

woensdag 18 oktober

rituelen

woensdag 4 oktober

noodpakket en vriendendienst

maandag 18 september

Wissen

maandag 11 september

Als je naar kunstenaars luistert

zaterdag 12 augustus

Een vriendendienst

dinsdag 13 juni

Het evangelie in één zucht

dinsdag 25 april

onnozele schapen en foute herders

woensdag 12 april

interpreteren

zaterdag 25 maart

Waarom zou je naar de kerk gaan als je niet gelooft?

zaterdag 4 februari

een kerk vederlicht

donderdag 2 februari

Slingeren

donderdag 2 februari

Zwarte Piet in Kaapstad?

donderdag 2 februari

Op weg naar Pasen

donderdag 2 februari

Alleen het allerbeste is goed genoeg

donderdag 2 februari

Kyrië Eleison

donderdag 2 februari

Van Gogh

donderdag 2 februari

Herdertjes en Eeuwigheidswaarde

donderdag 2 februari

Feest op 4 september

donderdag 2 februari

Dubbel zien

donderdag 2 februari

Zondag na Nice

donderdag 2 februari

De Verlichtingskerk

donderdag 2 februari

Hoog-liturgisch

donderdag 2 februari

Doodsklok

donderdag 2 februari

Sonate pathétique

donderdag 2 februari

Zwart-wit

donderdag 2 februari

De Majesteit en Koning

donderdag 2 februari

Aftrap

Als u terug wilt naar de homepagina
klikt u op de knop hiernaast.