blog

donderdag 2 februari

De Verlichtingskerk


door Els van Swol (22 juni 2016)

Traditiegetrouw is het avondprogramma van de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW) in Leusden wat luchtiger van aard dan het programma overdag. Zo ook gedurende het tweede jubileumweekend ‘De privésfeer & religie’ (7-8 mei jl.) De gebroeders Meester (Frank en Maarten) presenteerden de Verlichtingskerk. Compleet met een Verlichtingsbundel met gebeden en gezangen van de Congregatie van de Eredienst.

Foto hiernaast: de gebroeders Meester.

Eén gebed sprong er wat mij betreft uit: ‘het eerste en enige gebod, Kants categorische imperatief, in drie formuleringen’. Eéntje is nauw verwant aan de zogeheten Gulden Regel die we uit de Bijbel kennen: ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet’.  Met dit verschil dat de filosoof Kant het eigen handelen universaliseert. Dat is nu eenmaal eigen aan het Verlichtingsdenken.

En toen gebeurde het. Het ‘gebed’ diende gezamenlijk hardop te worden uitgesproken, zeg maar zoals het Onze Vader in veel kerken. Maar al na een paar woorden liep het helemaal uit elkaar. ‘Ho, ho!’ riep één van de Meesters. Dát was niet de bedoeling. Opnieuw. En nu allemaal tegelijk. Maar op die manier werd een ander uitgangspunt van de Verlichting (17e-18e eeuw) vakkundig om zeep geholpen: autonomie.

Ik moest denken aan een experiment van de Stichting Horizon, jaren geleden in Harlingen. Het was geënt op de Schotse kerkzang. We zongen weliswaar allemaal dezelfde melodie, op een tekst van Jakob Israël de Haan, maar iedereen mocht naar eigen inzicht en gevoel versieringen toevoegen. Het effect was een gezamenlijke ervaring, gekleurd door individuele expressies. Het was fascinerend om mee te maken, net zoals de Verlichtingskerk een wat blasfemische nasmaak had.

Van die Verlichtingskerk zullen we overigens wel niet zoveel meer horen. De doelgroep in Leusden was de verkeerde; van de dertig ‘kerkgangers’ waren er maar vier die er openlijk voor uitkwamen dat ze religieus zijn (wat daaronder ook werd verstaan). En de Verlichtingskerk is nu juist bedoeld ‘voor alle Nederlanders die niet in staat zijn hun verstand te gebruiken zonder leiding van anderen’. Die zit.

Geef mij maar een zondagse eredienst. Het liefst wel met een muzikaal avontuur op z’n tijd, zoals op de eerste zondag van de zomer met het ‘Groepswerk’ door de cantorij die Christiaan Winters motet ‘Wat heb ik met jou te maken?’ uitvoerde, een hedendaagse uitwerking van wat je Sprechgesang zou kunnen noemen. Het deed zowaar een beetje aan het lied in Harlingen denken en smaakt naar meer!

Zie ook het online tijdschrift Filosofie. En kijk op Els’ blogs.


Blog van de OudeKerkgemeente: korte, persoonlijk getinte stukken over dingen buiten of binnen de gemeente die belangrijk zijn of opvallen, geschreven op eigen verantwoordelijkheid.

Wil je reageren, meeschrijven, of meer weten over de blog, neem dan contact op met Elisabeth Boiten (muskebiis@gmail.com) of Peter Tomson (pjtomson@xs4all.nl) van de redactie.

deel dit:
donderdag 9 mei

venster 9: Wat er vandaag gebeurt in de Oude Kerk

donderdag 2 mei

venster 8: De Oude Kerk als stadskerk met het Vater-Müllerorgel

donderdag 25 april

venster 7: Mej. Bijtelaar en de scheiding van kerk en staat

donderdag 11 april

venster 6: Ruimte voor nieuwe lofzang

donderdag 4 april

venster 5: Ruimte voor de lofzang

donderdag 28 maart

venster 4: Rondom de monstrans van de Oude Kerk

donderdag 21 maart

venster 3: De katholieken na de Alteratie

donderdag 14 maart

venster 2: De laatmiddeleeuwse kerk

donderdag 7 maart

vensters op de Oude Kerk

vrijdag 4 januari

Het verhaal van een oranje hesje

dinsdag 11 december

Een veelheid van geluiden in de Oude Kerk

maandag 10 september

Ons’ Lieve Heer bij de buren

woensdag 11 april

de Oude Kerk als bron van stilte

donderdag 1 maart

zegenrijke momenten

donderdag 15 februari

geschonden hemel

dinsdag 26 december

laat het bij verbeelding blijven

vrijdag 24 november

memento

vrijdag 10 november

de essentie van het verhaal

woensdag 18 oktober

rituelen

woensdag 4 oktober

noodpakket en vriendendienst

maandag 18 september

Wissen

maandag 11 september

Als je naar kunstenaars luistert

zaterdag 12 augustus

Een vriendendienst

dinsdag 13 juni

Het evangelie in één zucht

dinsdag 25 april

onnozele schapen en foute herders

woensdag 12 april

interpreteren

zaterdag 25 maart

Waarom zou je naar de kerk gaan als je niet gelooft?

donderdag 2 maart

donker en licht

zaterdag 4 februari

een kerk vederlicht

donderdag 2 februari

Slingeren

donderdag 2 februari

Zwarte Piet in Kaapstad?

donderdag 2 februari

Op weg naar Pasen

donderdag 2 februari

Alleen het allerbeste is goed genoeg

donderdag 2 februari

Kyrië Eleison

donderdag 2 februari

Van Gogh

donderdag 2 februari

Herdertjes en Eeuwigheidswaarde

donderdag 2 februari

Feest op 4 september

donderdag 2 februari

Dubbel zien

donderdag 2 februari

Zondag na Nice

donderdag 2 februari

Hoog-liturgisch

donderdag 2 februari

Doodsklok

donderdag 2 februari

Sonate pathétique

donderdag 2 februari

Zwart-wit

donderdag 2 februari

De Majesteit en Koning

donderdag 2 februari

Aftrap

Als u terug wilt naar de homepagina
klikt u op de knop hiernaast.