blog

donderdag 25 juni 2020

beeldenstorm


door Hans Firet

Elke zondagochtend word ik in onze kerk weer getroffen door die tekst op het hek van het hoogkoor: ‘t Misbruyck in Godes Kerck allengskens ingebracht is hier weer afgedaen in ‘t jaer seventich acht XV c.’ Nou ja, elke zondag toen de tekst nog niet werd verborgen door zandzakken en we nog niets wisten van corona. Vooral die stelligheid treft me: in alle voorgaande eeuwen heeft men het fout gedaan, maar nu weten we precies hoe het zit. Onze calvinistische voorouders deden niet aan twijfel: we kunnen alleen maar verder als we alles wat herinnert aan vroegere denkbeelden weghalen.

In mei van dit jaar werd de Amerikaan George Floyd gedood door verstikking, na aanhouding door vier politieagenten. Zijn dood leidt tot protesten en rellen in de stad waar het gebeurde, Minneapolis. Al gauw gaan overal in de Verenigde Staten mensen de straat op om te demonstreren tegen racisme en politiegeweld tegen zwarten. De wereld volgt, onder het motto ‘Black Lives Matter’. Ook in Nederland zijn overal protestdemonstraties. Een paar weken na het begin van de protesten moeten ook standbeelden eraan geloven. Beelden van slavenhandelaren worden in de VS omvergetrokken. Ook in andere landen wankelen voormalige helden op hun sokkel. Zelfs grootheden als Winston Churchill en Mahatma Gandhi zijn niet meer veilig.

In Nederland klinkt de roep om beelden van zeehelden weg te halen. Want waren onze zeehelden wel zo heldhaftig? Moeten we die wel eren met standbeelden? Piet Hein zijn naam was klein en zijn daden waren groot, Michiel de Ruyter stond in z’n blauw geruite kiel te draaien aan het wiel. Sommige zeehelden zijn al eeuwenlang populair. Maar hoe zat het bijvoorbeeld met Jan Pieterszoon Coen?

Het beeld van Coen staat in zijn geboortestad Hoorn. In 1884 werd het idee geboren om daar een standbeeld op te richten, maar dat ging niet zonder slag of stoot. Er waren tegenstanders die wezen op zijn wandaden (ook toen al), maar ook waren er mensen die het gewoonweg te duur vonden. Toch is het beeld er gekomen, onder druk van de regering en de minister van Koloniën. Uiteindelijk werd het beeld in 1893 feestelijk onthuld. Het beeld van Jan Pieterszoon Coen blijkt dus eigenlijk vooral een politiek statement te zijn. In de negentiende eeuw was de nog tamelijk nieuwe eenheidsstaat Nederland op zoek naar een identiteit en een vaderlandse geschiedenis. En daarbij hoorden ook kolonies.

Wat moet ik nu met al deze feiten?

Waarom stuit de beeldenstorm van de zestiende eeuw me zo tegen de borst en denk ik bij het eventueel weghalen of veranderen van beelden: laat maar gebeuren als ze niet meer passen in deze tijd?

De strijd tegen het racisme lijkt een nieuwe fase in gegaan. Wit en zwart strijden zij aan zij, en vooral een jonge generatie pikt het niet meer. Zij zijn opgegroeid in het multiculturele Nederland. Er bestaan geen ‘nationale helden’ meer, omdat we niet allemaal hetzelfde zijn. Ook onze feesten zijn allang niet gemeenschappelijk meer. Zie de eindeloze debatten over Zwarte Piet. Dus waarom zouden we een beeld van Jan Pieterszoon Coen niet weghalen als niemand meer kan uitleggen wat deze man ons voor goeds heeft gebracht?


Racisme is een kwaad dat ook in Nederland nog steeds woedt. De verschijningsvormen zijn hier anders dan in de Verenigde Staten, maar dat betekent niet dat het er niet is. Witte Nederlanders proberen graag het onderwerp een andere kant uit te duwen. Het gaat over racisme, maar voor je het weet heeft iedereen het over een burgemeester die een demonstratie uit de hand laat lopen. Racisme gaat niet weg zolang we niet willen beseffen dat er in Nederland sprake is van een wit privilege. Dat mensen met een andere huidskleur altijd meer moeten doen om zich te bewijzen. En zich altijd moeten aanpassen aan ‘onze’ cultuur. Terwijl iedereen die in ons land woont ook deel uitmaakt van die cultuur.

Ons land is niet meer een land met één homogene bevolking. Dat is het trouwens nooit geweest. Dat bewijst die spreuk boven ons koorhek wel. De strijd tussen katholieken en protestanten was fel en katholieken zijn tot ver in de negentiende eeuw tweederangsburgers gebleven.

Dus als die tekst weer zichtbaar wordt, kan ik er weer over gaan mijmeren. Past een spreuk over ‘misbruyck’ nog wel in deze tijd? Kun je zeggen dat degenen die de kerk hebben neergezet, hem misbruikten? Moeten we hem dus maar weghalen?

Nee, laten we die discussie nou maar niet gaan voeren. We weten maar al te goed waar dat toe kan leiden. Misschien is het constructiever om na te denken over hoe wij als kerk, in het bruisende hart van een stad waar mensen uit de hele wereld naartoe komen, een inclusieve plek kunnen zijn, waar mensen, ongeacht hun afkomst of achtergrond, zich thuis voelen.

 

 

(foto koorhek: collectie Stichting Oude Kerk)


 

Blog van de OudeKerkgemeente: korte, persoonlijk getinte stukken over dingen buiten of binnen de gemeente die belangrijk zijn of opvallen, geschreven op eigen verantwoordelijkheid.

 

Stuur reacties of inzendingen naar de redactie van de website: Elisabeth Boiten (muskebiis@gmail.com), Peter Lowie (p.lowie@upcmail.nl), Peter Tomson (pjtomson@xs4all.nl).

deel dit:
vrijdag 12 juni 2020

verlangen in een tijd van onthouding

donderdag 4 juni 2020

Bron van zijn die ik ontmoet

donderdag 28 mei 2020

wind in de zeilen

donderdag 21 mei 2020

zingen van de tien geboden

vrijdag 15 mei 2020

vertrouwde geuren

donderdag 7 mei 2020

zolang wij ademhalen

donderdag 30 april 2020

Dodenherdenking

vrijdag 24 april 2020

noodklokken

donderdag 16 april 2020

Vertrouwen

woensdag 8 april 2020

een kerkdienst uit een doosje

donderdag 2 april 2020

alles went

vrijdag 27 maart 2020

gezond verstand

maandag 16 maart 2020

het was raar warm…

vrijdag 28 februari 2020

stormen rond de oude kerk

zaterdag 14 december 2019

De Lofzang in een duistere grot

vrijdag 22 november 2019

Tegen het donker, laten wij zingen

vrijdag 7 juni 2019

de doop van Naomi

donderdag 9 mei 2019

venster 9: Wat er vandaag gebeurt in de Oude Kerk

donderdag 2 mei 2019

venster 8: De Oude Kerk als stadskerk met het Vater-Müllerorgel

donderdag 25 april 2019

venster 7: Mej. Bijtelaar en de scheiding van kerk en staat

donderdag 11 april 2019

venster 6: Ruimte voor nieuwe lofzang

donderdag 4 april 2019

venster 5: Ruimte voor de lofzang

donderdag 28 maart 2019

venster 4: Rondom de monstrans van de Oude Kerk

donderdag 21 maart 2019

venster 3: De katholieken na de Alteratie

donderdag 14 maart 2019

venster 2: De laatmiddeleeuwse kerk

donderdag 7 maart 2019

vensters op de Oude Kerk

vrijdag 4 januari 2019

Het verhaal van een oranje hesje

dinsdag 11 december 2018

Een veelheid van geluiden in de Oude Kerk

maandag 10 september 2018

Ons’ Lieve Heer bij de buren

woensdag 11 april 2018

de Oude Kerk als bron van stilte

donderdag 1 maart 2018

zegenrijke momenten

donderdag 15 februari 2018

geschonden hemel

dinsdag 26 december 2017

laat het bij verbeelding blijven

vrijdag 24 november 2017

memento

vrijdag 10 november 2017

de essentie van het verhaal

woensdag 18 oktober 2017

rituelen

woensdag 4 oktober 2017

noodpakket en vriendendienst

maandag 18 september 2017

Wissen

maandag 11 september 2017

Als je naar kunstenaars luistert

zaterdag 12 augustus 2017

Een vriendendienst

dinsdag 13 juni 2017

Het evangelie in één zucht

dinsdag 25 april 2017

onnozele schapen en foute herders

woensdag 12 april 2017

interpreteren

zaterdag 25 maart 2017

Waarom zou je naar de kerk gaan als je niet gelooft?

donderdag 2 maart 2017

donker en licht

zaterdag 4 februari 2017

een kerk vederlicht

donderdag 2 februari 2017

Slingeren

donderdag 2 februari 2017

Zwarte Piet in Kaapstad?

donderdag 2 februari 2017

Op weg naar Pasen

donderdag 2 februari 2017

Alleen het allerbeste is goed genoeg

donderdag 2 februari 2017

Kyrië Eleison

donderdag 2 februari 2017

Van Gogh

donderdag 2 februari 2017

Herdertjes en Eeuwigheidswaarde

donderdag 2 februari 2017

Feest op 4 september

donderdag 2 februari 2017

Dubbel zien

donderdag 2 februari 2017

Zondag na Nice

donderdag 2 februari 2017

De Verlichtingskerk

donderdag 2 februari 2017

Hoog-liturgisch

donderdag 2 februari 2017

Doodsklok

donderdag 2 februari 2017

Sonate pathétique

donderdag 2 februari 2017

Zwart-wit

donderdag 2 februari 2017

De Majesteit en Koning

donderdag 2 februari 2017

Aftrap

Als u terug wilt naar de homepagina
klikt u op de knop hiernaast.