nieuws

vrijdag 25 maart

Pasen bij Lucas: lijden en verlossing


door Peter Tomson

In de Paastijd denken velen van ons vooral aan Jezus’ lijden. Door de talloze uitvoeringen van de passiemuziek van Bach e.v.a. ontkom je daar ook niet aan. Zeker niet als je verder niet in de kerk komt en de context niet meekrijgt. Inderdaad gaat Pasen óók over Jezus’ lijden, maar de vraag is hoe je dat moet zien. Juist die vraag komt aan de orde op Jezus’ laatste avondmaal, waar wij op Witte Donderdag extra bij stilstaan.
Dit jaar doen we weer dat aan de hand van Lucas. Meer dan andere evangelisten legt Lucas er de nadruk op dat Jezus’ laatste maaltijd een Pesach-maal was, zo’n feestmaal in kleine kring waarop Joden de verlossing uit Egypte gedenken. Jezus stelde volgens Lucas zijn eigen lijden in het licht van de verlossing die op Pesach gevierd wordt.

Pesach: verlossing
De grondslag van ons Paasfeest is het joodse Pasen. Dat heet in het Hebreeuws Pesach en in het Aramees, de taal van Jezus en zijn leerlingen, Pascha. Zo gebruikt Lucas het woord in zijn Griekse tekst (2:41 en 22:15; NBV: ‘Pesach’). Pascha betekent overigens ook het ‘paaslam’, zie Exodus 12:21. Van Pascha is de naam van ons feest afgeleid: ‘Pasen’, in de oude spelling ‘Paschen’.

Op Pesach−Pascha en dus ook op Pasen is het woord waar alles om draait: ‘verlossing’. Dat woord komt in het Oude Testament vooral voor in het boek Jesaja. Vanaf hoofdstuk 40 komt daar het einde van de Babylonische ballingschap naar voren, bijvoorbeeld: ‘Breek uit in gejubel … want de Heer heeft zijn volk getroost, hij heeft Jeruzalem verlost’ (Jesaja 52:9, NBG). Bedoeld is: God verloste zijn volk uit de ballingschap, en de heilige stad uit haar verlatenheid. Zo klinkt het ook al het verhaal van de uittocht: ‘Ik ben de Heer, … ik zal jullie uit je slavenbestaan bevrijden; met opgeheven arm zal ik jullie verlossen’ (Exodus 6:6, NBV).
Vandaar dat Joden op Pesach zowel de verlossing uit de Egyptische slavernij als de verlossing uit de Babylonische ballingschap vieren, en daarom ook de verlossing uit alle verdrukking en lijden in verleden, heden en toekomst. Soms vertellen zij daar verhalen bij van lijden en bevrijding. Centraal staat op Pesach de ‘zegenspreuk van de verlossing’. Die wordt gezegd bij de tweede beker wijn, halverwege de maaltijd: ‘Gezegend zijt Gij … die ons en onze vaderen verlost hebt uit Egypte en ons deze nacht hebt doen bereiken, waarop wij ongezuurd brood en bittere kruiden eten. Doe ons evenzo … andere feesten in de toekomst bereiken, verheugd over de bouw van uw stad … dan zullen wij U een nieuw lied zingen vanwege onze verlossing…’ (Haggada van Pesach).

 

 

afbeelding: Sederavond

Pesach-Haggada, 19e eeuw, Oekraïne


Het Pascha van Jezus volgens Lucas
Wij weten niet precies hoe Pesach werd gevierd in de tijd van Jezus en zijn leerlingen. Eén detail wordt vermeld in Marcus 14:26: ze zongen na afloop ‘de lofzang’. Misschien was dat Psalm 113 tot en met 118, zoals nog steeds gedaan wordt; daarin speelt de uittocht uit Egypte en de vreugde na verlossing en bevrijding een grote rol. Dit detail vermeldt Lucas niet. Lucas benadrukt de context (22:7-20).
Eerst vertelt hij dat de ‘dag van de ongezuurde broden’ aanbreekt, waarop het pascha, het paaslam, gegeten wordt. Dan stuurt Jezus Petrus en Johannes erop uit om het pascha te bereiden, ‘zodat we het kunnen eten.’ Op zijn aanwijzing krijgen ze van iemand te horen waar ‘de meester met zijn leerlingen het pascha kan eten’, en dan bereiden ze het pascha – het lijkt wel of Lucas dat woord extra vaak gebruikt.
Dan breekt het uur aan (NBV: dan ‘is het zover’), ze gaan aanliggen en Jezus zegt: ‘Ik heb er hevig naar verlangd dit pascha met jullie te eten vóór de tijd van mijn lijden, want ik zeg jullie: Ik zal het nimmer meer eten voordat het zijn vervulling vindt in het Koninkrijk van God.’ Hij neemt een beker, zegt de zegenspreuk, en zegt: ‘Neem deze beker en geef hem aan elkaar door, want ik zal vanaf nu nimmer meer van de vrucht van de wijnstok drinken tot het Koninkrijk van God komt.’

Het Koninkrijk, dat is de tijd van de verlossing. Lucas vertelt dat Jezus daarover heeft voorgelezen uit Jesaja 61: ‘Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken…’ (Lucas 4:18).

lijden en verlossing
Tot tweemaal toe laat Lucas Jezus dus zeggen dat hij nu met volle overtuiging het Pesachmaal wil eten en drinken met zijn leerlingen, vóórdat hij moet lijden, en dat hij het eet en drinkt met het oog op Gods komende Rijk van verlossing. Hij zet zijn lijden, dat er ook aan komt, in het kader van de verlossing, en voor hem is dat nu al samengevat in het Pesachmaal.
Zoiets lezen wij ook bij Paulus, bij wie Lucas volgens oude tradities in de leer was geweest. Paulus herinnert eraan dat wij, net als Jezus, God aanroepen als Abba, Hebreeuws voor ‘Vader’: ‘Wij zijn erfgenamen van God, mede-erfgenamen met Christus: wij delen in zijn lijden om te delen in zijn heerlijkheid. Ik ben ervan overtuigd dat het lijden van deze tijd in geen verhouding staat tot de heerlijkheid die in de toekomst over ons openbaar zal worden. De schepping ziet reikhalzend uit naar het openbaar worden van Gods kinderen’ (Romeinen 8:17-19).


Vragen? Opmerkingen? Hou ze niet voor je!

Reageer op pjtomson@xs4all.nl.

deel dit:
donderdag 29 september

Het Hoge Woord met Kysia Hekster

vrijdag 16 september

Freud over religie

vrijdag 27 mei

preek Luyendijk

dinsdag 10 mei

poster Het Hoge Woord

vrijdag 29 april

visie Oudekerkgemeente

zaterdag 23 april

steungroep vespers

vrijdag 15 april

muziek in dienst

zaterdag 9 april

meevieren met de gestreamde dienst

donderdag 31 maart

het lijdensverhaal volgens Lucas

vrijdag 18 maart

met Lucas op weg naar Pasen

donderdag 24 februari

Aswoensdag

vrijdag 14 januari

kerkelijke bijdrage in de Bijbel

vrijdag 7 januari

4 avonden over Karl Barth

vrijdag 17 december

Advent met nieuwe regels

vrijdag 17 september

oktober 2021 Sweelinckmaand

vrijdag 23 juli

Pride-dienst

vrijdag 5 maart

Heropenen kerkdiensten

vrijdag 18 december

Kerst in lockdown

donderdag 2 juli

Kerkdiensten vanaf 5 juli

donderdag 21 mei

Luthers Tiengebodenlied

donderdag 9 april

Palmpasen thuis – 2020

dinsdag 24 maart

Candles for Earthlings

donderdag 19 maart

Nieuw bericht van de Kerkenraad

maandag 16 maart

Lezen in een tijd van epidemieën

zaterdag 14 maart

Bericht van de Kerkenraad

dinsdag 3 maart

Diaconaal project Veertigdagentijd

vrijdag 28 februari

Godly Play

dinsdag 25 februari

artikel De Groene Amsterdammer

vrijdag 24 januari

Presentatie Choral Evensong Experiences

zaterdag 11 januari

Bericht van de StOK: nieuw werk in juni

donderdag 26 december

discussie kunst in de Oude Kerk in gemeenteraad

vrijdag 20 december

het kunstwerk in de Oude Kerk: discussie

zaterdag 26 oktober

Impressie van deelnemer 1e gebedenavond

zaterdag 26 oktober

Gedachtenis overledenen zondag 3 November

zaterdag 26 oktober

Nieuwe expositie Museum Oude Kerk

zaterdag 12 oktober

Nieuwe aanvangstijd vesper

woensdag 9 oktober

Concert: Springlevend!

dinsdag 10 september

Terugblik Startzondag

donderdag 8 augustus

Werk aan de winkel!

zaterdag 6 juli

Reparatie kluis

zaterdag 6 juli

Afscheid Esther van der Velden

zaterdag 8 juni

De collecte-app ‘Chrch’

dinsdag 28 mei

Mooie (bij)baan in de Oudekerkgemeente!

maandag 29 april

Playing the Cathedral

woensdag 27 maart

Paasvieringen en activiteiten in Amsterdam

zaterdag 16 maart

Vastenproject Oudekerkgemeente 2019

zaterdag 2 maart

Art Stations – Troubled Waters

dinsdag 8 januari

Reactie Nashville verklaring van Jessa van der Vaart, predikant Oudekerkgemeente en Jacqueline Grandjean, directeur-bestuurder Oude Kerk

zaterdag 22 december

Herman Mussche – Hart & Ziel

maandag 10 september

preek 9 september 2018

woensdag 25 juli

Leerhuis Tenach en Evangelie

woensdag 13 juni

Symposium: The resurrection of the image

dinsdag 5 juni

voorbeden 3 juni 2018

dinsdag 1 mei

Wereld onder water

dinsdag 13 maart

Vacature (kerk)musicus/ cantor/ koorleider

woensdag 28 februari

Palmpasen met de kinderen

woensdag 28 februari

Godly Play in de kinderkringen

zaterdag 17 februari

Stilte en rust: meditatie in de veertigdagentijd

donderdag 1 februari

preek 28 januari 2018

maandag 29 januari

Actie Kerkbalans 2018

woensdag 10 januari

beleidsplan OKG 2018-2022

woensdag 27 december

de restauratie van het grote orgel

woensdag 27 september

preek 24 september 2017

zondag 20 augustus

preek 13 augustus 2017

maandag 17 juli

Gemeentedag 2 september

woensdag 21 juni

preek 18 juni 2017

donderdag 15 juni

Een nacht zonder dak

maandag 1 mei

Pinksterwake

donderdag 20 april

Leerhuis ‘Maaltijd van de Heer’

maandag 27 maart

Dichterbij Pasen in de Oude Kerk

vrijdag 17 maart

Veertigdagen diaconaal project

zondag 5 maart

preek 8 jan 2017

zondag 5 maart

preek 19 febr 2017

donderdag 2 maart

Inspiratie in de 40 dagentijd

zaterdag 25 februari

Kunstenaar in de kerk

maandag 13 februari

mediteren in de veertigdagentijd

woensdag 1 februari

silence – muziek in de Oude Kerk

donderdag 26 januari

Vooruitblik op de preek

dinsdag 27 december

Rustpunt woensdagavond begint weer!

maandag 21 november

Lichtjes: Allerzielen en Sint Maarten

donderdag 17 november

In Memoriam: Suze Westerveld

woensdag 28 september

Intrede Rosaliene Israël

maandag 30 mei

Schilderij bij de preek

vrijdag 20 mei

verhalen vertellen: Jericho

dinsdag 29 maart

loket levensvragen

vrijdag 25 maart

aanslagen in Brussel

donderdag 24 maart

rustpunt woensdagavond

Als u terug wilt naar de homepagina
klikt u op de knop hiernaast.