nieuws

donderdag 31 maart

het lijdensverhaal volgens Lucas


door Peter Tomson

Lucas onderscheidt zich op subtiele wijze van de andere evangelieschrijvers. Zo begint hij met een voorwoord waarin hij zijn doel en manier van werken uiteenzet. Hij baseert zijn relaas op dat van eerdere evangeliën, zegt hij, en die putten op hun beurt weer uit de eerste ooggetuigeverslagen. Daarmee heeft hij een geordend verslag gedestilleerd, waarmee hij een ‘betrouwbare’ onderbouwing hoopt te bieden van wat zijn lezers hebben vernomen in hun geloofsonderricht (1:4).
Dat betekent niet dat Lucas’ evangelie een historisch verslag is naar modern-wetenschappelijke maatstaven. Het betekent dat de schrijver zich ervan bewust is hoe hij de dingen opschrijft en wat daar de implicaties van zijn in zijn eigen tijd. Dat geldt ook de manier waarop hij het verhaal van Jezus’ lijden navertelt. Het is een verhaal van recht en onrecht.

de profeet die Gods koninkrijk verkondigt
Lucas moet onder meer in Marcus hebben gekeken, misschien ook wel in Matteüs. (Johannes heeft een totaal ander karakter en kan ik hier terzijde laten.) Daarnaast heeft Lucas evangeliën op zijn schrijftafel gehad die wij helemaal niet kennen. Hij vertelt dus dingen die niet bij de anderen voorkomen. Bovendien zet hij zijn eigen accenten. Beide aspecten zie je al vanaf het begin.

In Lucas begint Jezus, net als in de andere evangeliën, zijn missie met het verkondigen dat Gods koninkrijk aanbreekt. In zijn geboortedorp Nazareth neemt hij op de sabbat de boekrol van Jesaja en maakt zich de woorden eigen die hij voorleest: ‘Om het goede nieuws te verkondigen aan de armen heeft hij me gezonden…’ (4:18). Vervolgens gaat hij de steden en dorpen rond om al genezend en predikend ‘het koninkrijk van God te verkondigen, want daartoe ben ik gezonden’ (4:43).
Een bijzonder accent in Lucas is dat Jezus als een profeet gezien wordt. De mensen in het dorpje Naïn loven God als een jongen uit de dood wordt opgewekt, en ze zeggen: ‘Een groot profeet is opgestaan in ons midden!’ (7:16). Het is een toespeling op Deuteronomium 34:10, waar Mozes de grootste van alle profeten wordt genoemd. Zoals we eerder zagen, komen volgens Lucas enkele Farizeeën Jezus waarschuwen dat Herodes Antipas hem doden wil. Jezus antwoordt als profeet: ‘Het gaat niet aan dat een profeet omkomt buiten Jeruzalem’ (Lucas 13:33). Ook de hogepriesters en ‘schrijvers’ voelen het aan: ze aarzelen om Jezus aan te pakken, want ‘het volk … is overtuigd dat hij een profeet is’ (20:6).

 

afbeelding:

weeklagende vrouwen, uit het graf van Ramose, ca. 1411–1375 v. Chr.

(zie Christie Gilfather, ‘Call for the wailing women‘)


de profeet die in Jeruzalem moet lijden

We hebben ook gezien met welke nadruk Lucas vertelt dat Jezus met zijn leerlingen naar Jeruzalem trekt om daar pesach te vieren, met alle implicaties van dien. Expliciet draagt hij hen op om pesach voor te bereiden, en bij het begin geeft hij uiting aan zijn grote verlangen ‘om dit pascha met jullie te eten vóór de tijd van mijn lijden’. En dat komende lijden, laat Lucas ons zien, staat in het kader van het koninkrijk van God: Jezus eet en drinkt het pascha met zijn oog gericht op het komen van Gods rijk. Het onafwendbare lijden staat dus in het verlengde van waar Jezus mee begonnen was: het verkondigen van het goede nieuws voor de armen.
Lucas legt een bijzondere nadruk op wat je ook wel in Matteüs hoort: Jezus trekt naar de heilige stad waar alle profeten het moeilijk hebben gehad. Zoals Ezechiël ‘richt hij zijn aangezicht om naar Jeruzalem te reizen’, naar ‘Jeruzalem dat de profeten doodt en stenigt wie naar haar zijn toegestuurd’ (Lucas 9:51; 13:34). Jezus gaat met zijn leerlingen pesach vieren in Jeruzalem, de stad waar profeten als hij altijd de wind van voren krijgen. Niet vanwege het volk, ook het volk van Jeruzalem, dat hem als profeet blijft zien. Maar vanwege de machthebbende hogepriesters.

het lijdensverhaal
Lucas houdt de verhaallijn vast die je ook in Marcus vindt, namelijk dat de hogepriesters en hun ‘schrijvers’ (een soort klerken) de ware tegenstanders zijn van Jezus en zijn goede boodschap voor de armen. Met het oog op hen vertelt Jezus zijn de gelijkenis van de onrechtvaardige pachters (20:19). Wij weten uit andere bronnen dat het gaat om een paar families van priesters, die hun macht ontleenden aan de Romeinse bestuurders en grote rijkdom verwierven ten koste van de gewone priesters en het overige volk. Zij zijn het die Jezus veroordelen en voor de Romeinse goeverneur Pilatus beschuldigen van het prediken van verzet en het weigeren van de keizerlijke belasting.
Pilatus komt er nogal goed af bij Lucas. Tot driemaal toe zegt hij tegen de schrijvers en hogepriesters dat hij geen grond ziet voor een aanklacht. Veel ruggegraat toont hij niet, want uiteindelijk geeft hij toe aan het geschreeuw. Lucas schreef rond het eind van de eerste eeuw. Hij is zich ervan bewust dat de christenen toen een slechte naam hadden in de leidende kringen in Rome, en dat hij op zijn woorden moet passen.
Intussen laat hij zien dat het volk achter Jezus staat, de vrouwen voorop. Als Jezus wordt weggeleid, beklagen ze hem, wat hem de wrange weeklacht ontlokt: ‘Gelukkig de onvruchtbare, gelukkig de moederschoot die niet heeft gebaard en de borst die niet heeft gevoed’. Een speciale rol spelen de vrouwen die uit Galilea met Jezus zijn meegekomen. Zij zijn het die het lichaam van hun gekruisigde meester gaan verzorgen – en ze worden de eerste getuigen van zijn opstanding. Bij de leerlingen vinden ze ongeloof.


Vragen? Opmerkingen? Hou ze niet voor je!

Reageer op pjtomson@xs4all.nl.

deel dit:
donderdag 29 september

Het Hoge Woord met Kysia Hekster

vrijdag 16 september

Freud over religie

vrijdag 27 mei

preek Luyendijk

dinsdag 10 mei

poster Het Hoge Woord

vrijdag 29 april

visie Oudekerkgemeente

zaterdag 23 april

steungroep vespers

vrijdag 15 april

muziek in dienst

zaterdag 9 april

meevieren met de gestreamde dienst

vrijdag 25 maart

Pasen bij Lucas: lijden en verlossing

vrijdag 18 maart

met Lucas op weg naar Pasen

donderdag 24 februari

Aswoensdag

vrijdag 14 januari

kerkelijke bijdrage in de Bijbel

vrijdag 7 januari

4 avonden over Karl Barth

vrijdag 17 december

Advent met nieuwe regels

vrijdag 17 september

oktober 2021 Sweelinckmaand

vrijdag 23 juli

Pride-dienst

vrijdag 5 maart

Heropenen kerkdiensten

vrijdag 18 december

Kerst in lockdown

donderdag 2 juli

Kerkdiensten vanaf 5 juli

donderdag 21 mei

Luthers Tiengebodenlied

donderdag 9 april

Palmpasen thuis – 2020

dinsdag 24 maart

Candles for Earthlings

donderdag 19 maart

Nieuw bericht van de Kerkenraad

maandag 16 maart

Lezen in een tijd van epidemieën

zaterdag 14 maart

Bericht van de Kerkenraad

dinsdag 3 maart

Diaconaal project Veertigdagentijd

vrijdag 28 februari

Godly Play

dinsdag 25 februari

artikel De Groene Amsterdammer

vrijdag 24 januari

Presentatie Choral Evensong Experiences

zaterdag 11 januari

Bericht van de StOK: nieuw werk in juni

donderdag 26 december

discussie kunst in de Oude Kerk in gemeenteraad

vrijdag 20 december

het kunstwerk in de Oude Kerk: discussie

zaterdag 26 oktober

Impressie van deelnemer 1e gebedenavond

zaterdag 26 oktober

Gedachtenis overledenen zondag 3 November

zaterdag 26 oktober

Nieuwe expositie Museum Oude Kerk

zaterdag 12 oktober

Nieuwe aanvangstijd vesper

woensdag 9 oktober

Concert: Springlevend!

dinsdag 10 september

Terugblik Startzondag

donderdag 8 augustus

Werk aan de winkel!

zaterdag 6 juli

Reparatie kluis

zaterdag 6 juli

Afscheid Esther van der Velden

zaterdag 8 juni

De collecte-app ‘Chrch’

dinsdag 28 mei

Mooie (bij)baan in de Oudekerkgemeente!

maandag 29 april

Playing the Cathedral

woensdag 27 maart

Paasvieringen en activiteiten in Amsterdam

zaterdag 16 maart

Vastenproject Oudekerkgemeente 2019

zaterdag 2 maart

Art Stations – Troubled Waters

dinsdag 8 januari

Reactie Nashville verklaring van Jessa van der Vaart, predikant Oudekerkgemeente en Jacqueline Grandjean, directeur-bestuurder Oude Kerk

zaterdag 22 december

Herman Mussche – Hart & Ziel

maandag 10 september

preek 9 september 2018

woensdag 25 juli

Leerhuis Tenach en Evangelie

woensdag 13 juni

Symposium: The resurrection of the image

dinsdag 5 juni

voorbeden 3 juni 2018

dinsdag 1 mei

Wereld onder water

dinsdag 13 maart

Vacature (kerk)musicus/ cantor/ koorleider

woensdag 28 februari

Palmpasen met de kinderen

woensdag 28 februari

Godly Play in de kinderkringen

zaterdag 17 februari

Stilte en rust: meditatie in de veertigdagentijd

donderdag 1 februari

preek 28 januari 2018

maandag 29 januari

Actie Kerkbalans 2018

woensdag 10 januari

beleidsplan OKG 2018-2022

woensdag 27 december

de restauratie van het grote orgel

woensdag 27 september

preek 24 september 2017

zondag 20 augustus

preek 13 augustus 2017

maandag 17 juli

Gemeentedag 2 september

woensdag 21 juni

preek 18 juni 2017

donderdag 15 juni

Een nacht zonder dak

maandag 1 mei

Pinksterwake

donderdag 20 april

Leerhuis ‘Maaltijd van de Heer’

maandag 27 maart

Dichterbij Pasen in de Oude Kerk

vrijdag 17 maart

Veertigdagen diaconaal project

zondag 5 maart

preek 8 jan 2017

zondag 5 maart

preek 19 febr 2017

donderdag 2 maart

Inspiratie in de 40 dagentijd

zaterdag 25 februari

Kunstenaar in de kerk

maandag 13 februari

mediteren in de veertigdagentijd

woensdag 1 februari

silence – muziek in de Oude Kerk

donderdag 26 januari

Vooruitblik op de preek

dinsdag 27 december

Rustpunt woensdagavond begint weer!

maandag 21 november

Lichtjes: Allerzielen en Sint Maarten

donderdag 17 november

In Memoriam: Suze Westerveld

woensdag 28 september

Intrede Rosaliene Israël

maandag 30 mei

Schilderij bij de preek

vrijdag 20 mei

verhalen vertellen: Jericho

dinsdag 29 maart

loket levensvragen

vrijdag 25 maart

aanslagen in Brussel

donderdag 24 maart

rustpunt woensdagavond

Als u terug wilt naar de homepagina
klikt u op de knop hiernaast.